Hiszpania

Opis - ciąg dalszy

Ostatni tydzień sierpnia - parada gigantones (wielkich kukieł) w Alcalá de Henares w Kastylii.
Ostatnia środa (zazwyczaj) sierpnia - La Tomatina w Buñol w pobliżu Walencji; najbardziej szalona fiesta w kraju, dwugodzinna walka na pomidory (zob. s. 342).
Pierwszy tydzień wrzesienia - Vendimia, czyli święto winobrania obchodzone w Valdepeñas (Nowa Kastylia), Jerez (Andaluzja) i innych miastach związanych z wytwarzaniem wina.
21: Rioja – święto wina obchodzone w Logroño (Stara Kastylia).

Walki z bykami

Korridy są integralną częścią wielu hiszpańskich świąt. W szczególności na południu każda wioska, która może sobie na to pozwolić, organizuje popołudniową korridę, podczas gdy w wielkich miastach, jak Madryt czy Sewilla, główne święta są poprzedzane tygodniowym lub dłuższym okresem walk.
Los Toros, jak Hiszpanie nazywają walki z bykami (nie „walki byków”, jak to się w Polsce przyjęło, bo byki nie walczą między sobą), są lukratywnym interesem. Mówi się, że około 150 tys. osób jest w jakiś sposób zaangażowanych w ten przemysł, natomiast główni bohaterowie, czyli matadorzy, zarabiają mnóstwo pieniędzy, na równi z największymi gwiazdami hiszpańskiej muzyki pop. Słychać głosy protestu przeciwko temu procederowi, głównie ze strony towarzystw ochrony zwierząt, ale nie są zbyt rozpowszechnione. Jeśli Hiszpanie mówią, że korridy są kontrowersyjne, mają raczej na myśli praktyki wewnątrz samego biznesu. W ostatnich latach krytycy korridy (których wypowiedzi gazety zamieszczają w rubrykach poświęconych sztuce, a nie na stronach przeznaczonych na sport) stale wyrażają swoje oburzenie wobec rozpowszechnionej, chociaż nielegalnej, praktyki spiłowywania rogów byka tuż przed walką. Rogi byka są tak czułe, jak paznokcie, wystarczy przyciąć kilka milimetrów, aby powstrzymać zwierzę od szarżowania. Powoduje to także zachwianie poczucia równowagi byka, znacznie obniżając stopień niebezpieczeństwa zagrażającego matadorowi.
Mimo tych nadużyć (a jest ich o wiele więcej) Los Toros nadal są popularne w całym kraju. Ich liczba stale rośnie, wyszukany język corridy stanowi rodzaj kultu wśród młodzieży, tym bardziej, że czasy patronatu generała Franco nad walkami powoli odchodzą w zapomnienie, a telewizja płaci duże sumy za największe pokazy. Dla aficionados (słowo to kładzie większy nacisk na wiedzę i ocenę sztuki walki niż angielskie „fan”) walki są prawdziwą kulturą i rytuałem, w którym największe znaczenie ma sposób, w jaki człowiek i byk „występują” razem, gdzie bardziej liczy się arte (sztuka) niż okrucieństwo. Hiszpanie w ogóle nie rozumieją wątpliwości moralnych, które budzi mordowanie zwierząt. Byki, jak twierdzą, są specjalnie hodowane dla korridy. Zanim zostaną zabite, mają troskliwą opiekę, a jeśli walki zostałyby zniesione, to stada by wybito.
Kiedy przebywa się w Hiszpanii w sezonie (od marca do października), chcąc nie chcąc, zawsze można zobaczyć Los Toros, choćby w telewizorze w barze – prawdopodobnie wystarczy to, by samemu zdecydować, czy chce się obejrzeć walki na żywo. Jeśli już ktoś zdecyduje się obejrzeć korridę, niech postara się wybrać największą i najbardziej prestiżową imprezę, gdzie wielkie gwiazdy potrafią uśmiercić byka „czysto” i „z maestrią”. Niewiele jest rzeczy mniej przyjemnych od widoku matadora zabijającego byka zbyt długo i niedbale, podczas gdy z widowni dochodzą gwizdy a poduszki z siedzeń przelatują nad barreras. Jeżeli tylko ma się taką możliwość, to warto wiedzieć, że najbardziej pasjonujące i wymagające największych umiejętności są korridy, w których biorą udział matadorzy na koniach, zwani rejoneadores. Ta najstarsza forma rozwinęła się w Andaluzji w XVII w.
Najbardziej znani i o ustalonej renomie matadorzy to weteran Enrique Ponce, César Rincón, Victor Mendes, Joselito, Litri, Paco Ojeda, David „El Rey” Silveti i José María Manzanares. Dwie nowe gwiazdy z czołówek gazet to złoty chłopak z Sewilli, Antonio Bareas i osiemnastoletni Julián „El Juli” López. Cristina Sanchez, pierwsza od dziesiątków lat kobieta, której udało się osiągnąć sukces w tym zawodzie, odeszła na emeryturę w 1999 r., zarzucając seksizm organizatorom, widzom i innym matadorom – z których wielu nie zgadzało się, by ich nazwiska figurowały na jednym afiszu z nazwiskiem kobiety. Wyczerpujący informator o walkach byków, z obszernymi linkami można znaleźć na stronie internetowej www.mundo-taurino.org.
Korrida Spektakl rozpoczyna się od defilady przy akompaniamencie paso doble wykonywanego przez orkiestrę. Na przodzie procesji podąża dwóch alguaziles, czyli jeźdźców w tradycyjnych strojach. Za nimi kroczy trzech matadorów, z których każdy będzie walczyć z dwoma bykami, oraz ich cuadrillas, czyli osobiste zespoły składające się z dwóch konnych pikadorów (picadores) i trzech banderilleros. Obsługa jadąca na końcu na mułach będzie ściągać martwe byki z areny.
Kiedy arena pustoszeje, alguazil otwiera toril (pomieszczenie, gdzie jest zamknięty byk). Pojawia się pierwsze zwierzę – zostanie „wypróbowane” przez matadora albo jego banderilleros, którzy używają różowo-złotych mulet. Po tym wstępie (może być on bardzo krótki, jeśli byk jest agresywny), następuje suerte de picar, kiedy to pikadorzy wyjeżdżają i zajmują pozycje po przeciwnej stronie areny, podczas gdy inni toreros odwracają uwagę byka. Skoro tylko pikadorzy znajdą się na stanowiskach, zmuszają byka do natarcia na konia. Gdy nacierające zwierzę jest blisko, jeździec kłuje krótką lancą jego kark, osłabiając w ten sposób mięśnie karku i grzbietu. Powtarza się to do trzech razy, dopóki nie zabrzmi dźwięk rogu, po którym pikadorzy zjeżdżają z areny. Zbyt energiczne wykorzystywanie lancy często spotyka się z krzykami fuera! (precz). Widownia wyraża w ten sposób swoje obawy o to, że zbyt osłabiony byk nie będzie w stanie wykazać się należycie w dalszej części walki. Dla wielu widzów jest to najtrudniej akceptowalna część korridy. Z pewnością też nie jest to przyjemne doświadczenie dla koni, które mają wycięte struny głosowe, a uszy zatkane szmatami nasączonymi olejem, żeby nie reagowały na hałas.
Następny etap, suerte de banderillas, polega na wbiciu trzech zestawów banderillas (kolorowych kijków zakończonych ostrymi haczykami) w okolice łopatek byka. Każdy z trzech banderilleros przyciąga uwagę zwierzęcia bardziej ruchem swojego ciała niż mulety i biegnąc naprzeciw byka, stara się wbić mu banderillas. Następnie usuwa się z pola widzenia napastnika, co czasem wymaga pomocy innych toreros.
Kiedy banderillas są już wbite w ciało byka, rozpoczyna się suerte de matar. Wtedy wkracza na arenę matador, wymieniwszy uprzednio różowo-złotą muletę na czerwoną. Pozdrawia on (lub ona) przewodniczącego korridy oraz poświęca zwierzę jakiejś osobie, dając jej swój kapelusz, albo publiczności – wtedy umieszcza kapelusz na środku areny. Ocenia się głównie tę część korridy: matador prezentuje swoje umiejętności na byku, który jest już dość zmęczony. Ruchami mulety przyciąga jego uwagę, sam pozostając w bezruchu. Za każdym razem, gdy mu się powiedzie, orkiestra zaczyna grać, a tłum krzyczy olé. Ta część trwa około dziesięciu minut i kończy się zabiciem zwierzęcia. Matador próbuje ustawić byka w takiej pozycji, aby ugodzić szpadą miejsce między łopatkami, przebijając serce jednym, ostatecznym pchnięciem. W rzeczywistości rzadko się to udaje. Wtedy matador bierze drugą szpadę, z ostrzem zakończonym krzyżem, i przecina bykowi rdzeń pacierzowy – co powoduje natychmiastową śmierć.
Jeśli publiczność jest zadowolona z umiejętności matadora, wymachuje chustkami i krzyczy, by wymóc na przewodniczącym nagrody. Może on przyznać jedno albo dwoje uszu oraz ogon byka – im lepszy występ, tym więcej nagród otrzymuje matador. Jeśli wykazał się wybitnymi umiejętnościami, tłum wynosi go przez puerta grande, bramę główną, która normalnie pozostaje zamknięta. Bywa, że nagradzany oklaskami jest również byk, wywlekany przez muły z areny.